Stap in het Dieze van de jaren 60: verhalen en vondsten in Stadkamer

ZWOLLE – Wie de wijk Diezerpoort vandaag bezoekt, ziet vooral nieuwbouw, stenen straten en moderne voorzieningen. Maar onder dat asfalt schuilt een rijke geschiedenis. En die komt deze weken tot leven in de Stadkamer Zwolle. De expositie ‘Verhalen uit Dieze’ verbindt bodemvondsten met persoonlijke herinneringen van bewoners. Een unieke inkijk in het leven in de wijk rond de jaren zestig – een tijd van melkventers en tuinders wonend in een hechte buurt.

(door Annelies Kalisvaart)

De expositie is samengesteld door gemeentelijk archeoloog Michael Klomp en collega Marinda Lam, medewerker erfgoed en publiek van de gemeente Zwolle. In de expositie brengen ze archeologische vondsten en bewonersverhalen samen tot één geheel. “De verhalen van bewoners zijn minstens zo waardevol als wat we in de grond vinden”, zegt Klomp. “Het mooie is dat ze elkaar aanvullen en versterken.”

Tot met 16 juni is in de Stadkamer Centrum de tentoonstelling te zien. Er zijn tien panelen en elk paneel belicht het verhaal van een bewoner uit Dieze. Een bloemisterij, een melkboer, een wijk met boerderijen - het komt allemaal voorbij. Ook zijn er oude foto’s, historische kaarten en bodemvondsten, zoals aluminium doppen van melkflessen met het logo van melkfabriek Eendracht.

Een bijzonder voorwerp? “Bij de voormalige Renault-garage vonden we resten van een boerderij uit de dertiende of veertiende eeuw”, vertelt Klomp. “Twee rijen palen die waarschijnlijk de omwalling vormden. Dat roept vragen op: wie woonde hier? Wat was de naam van de boerderij? We hopen daar via archieven meer over te weten te komen.”

Aanleiding voor de expositie is archeologisch onderzoek in 2024 bij de voormalige Stilohal en dit jaar bij de Oving-locatie. Beide plekken maken deel uit van het oude Dieze. “In de zeventiende eeuw maakten boerderijen hier plaats voor tuinders”, vertelt Klomp. “Tot in de jaren 60 was dit een van de belangrijkste tuinbouwgebieden van de stad. Daarna werden de tuinders uitgekocht en veranderde de wijk ingrijpend.” Om dat verdwijnende verleden vast te leggen, besloot het team erfgoed ook bewoners te interviewen. Klomp: “Sommige mensen zijn op leeftijd. De oudste geïnterviewde is 95. Nu is het moment om hun herinneringen vast te leggen.”

Een van de bewoners die haar verhaal deelt is Ria Schrooten-Lode. Haar familie woont al vier generaties aan de Molenkampsweg. Rond 1903 vestigden haar opa en oma zich in Dieze, als tuinders. In de jaren dertig schakelden ze over op bloemen. Na de oorlog begon haar vader met bloemisterij Lode. In 1979 nam Ria samen met haar man de zaak over. “Tot 2017 hebben we bloemen verkocht. Nu woont mijn dochter in het huis dat mijn vader ooit bouwde. Alles speelde zich hier af. Het is het mooiste stukje Zwolle voor mij.”

De opening van de tentoonstelling was voor Ria een feest van herkenning. “Mijn oude buurjongen was er, later werd hij melkboer. Het voelde als een reünie. We hebben mooie herinneringen opgehaald over onder andere het lopen door de Warmoesstraat naar de Julianaschool.” De veranderingen die ze meemaakte zijn haar goed bijgebleven. “Toen de tuinders weggingen, verdwenen ook de buren. Pas in 2004 kwamen er weer mensen om ons heen wonen.”

De expositie kwam tot stand dankzij betrokkenheid vanuit de wijk. Marinda Lam: “We werkten samen met wijkcentrum Dieze-Oost en plaatsten een oproep in de Swollenaer. Er kwam veel respons. Het was belangrijk dat verhalen een link hadden met het archeologisch onderzoek.”

De onderlinge verbondenheid in de wijk viel het team op. “De bewoners kenden elkaar nog van vroeger”, zegt Klomp. “Ze wezen ons op mensen die we moesten spreken. Zoals de familie Holsappel, die op een boerderij woonde waar later garage Oving kwam. Daar werden feesten gehouden en is de zangvereniging ‘Zang en Vriendschap’ opgericht.”

Diezerpoort is nog altijd in ontwikkeling. Momenteel wordt het kegelhuis gesloopt, ook daar vindt archeologisch onderzoek plaats. Klomp hoopt dat de huidige opgravingen uiteindelijk leiden tot een publicatie. “Voor deze expositie moesten we keuzes maken, maar er zit veel meer in. Dieze is een wijk met een rijk verleden en veel oorspronkelijke bewoners. Dat maakt het extra waardevol om dit nu vast te leggen.”

Wat ‘Verhalen uit Dieze’ zo bijzonder maakt, is de combinatie van persoonlijke herinneringen en tastbare geschiedenis. “Je ziet foto’s van een wijk die bijna onherkenbaar is geworden”, zegt Lam. “Maar je hoort ook de verhalen van mensen die het nog precies weten. Dat maakt het levend.” Ook de link naar het heden is duidelijk. Klomp: “De melkboer van toen is de bezorgdienst van nu. En de groenten van eigen land maken plaats voor de biologische winkel. We grijpen terug op vroeger, zonder dat we het altijd doorhebben.”