Historische sensatie: Schets en huwelijksbijbeltje komen samen
· leestijd 1 minuut AlgemeenZWOLLE - In stadsmuseum ANNO is tot 8 april de expositie Joan Derk – Controversieel I Theatraal I Explosief te zien, over de Zwolse Patriottenleider Joan Derk van der Capellen tot den Pol. “Joan Derk was de grootste Nederlandse influencer van zijn tijd”, aldus projectleider Lucia de Vries.
(door Sigrid Aalfs)
Afgelopen donderdag gebeurde iets bijzonders. Een verre nakomeling van Joan Derk, Herbert van Hasselt, overhandigde het museum een potloodschets van een portret van Elizabeth (‘Betje’). Zij was Joan Derks dochter. Het museum verraste Van Hasselt met Betjes bijbeltje; die kende hij niet. Hij was erg blij dat deze twee voorwerpen bij elkaar kwamen: “Wat een schoonheid, dat bijbeltje!” De Vries vindt het een historische sensatie, dat deze twee voorwerpen nu samen in de expositie te zien zijn.
Joan Derk leefde in de 18e eeuw, de tijd van de Patriotten; een groep die voor democratie was en tegen overheersing van de Stadhouder. “Hij schreef een beroemd pamflet, een soort partijprogramma waarin hij opkwam voor mensen die weinig te zeggen hadden,” legt De Vries uit. “Zoals voor mensen die anders dachten en boeren die uitgebuit werden. Dit pamflet had veel impact in die tijd. Het stelde dat alle mensen gelijk waren en was een aanzet voor de democratische Grondwet van Thorbecke.” Van Hasselt vergelijkt Joan met Pieter Omtzigt nu. “De partijen die bezig zijn met de kabinetsformatie praten ook over de Grondwet en de onderwerpen waar Joan Derk zich druk om maakte; hoe actueel.”
Van Hasselt is de zevende generatie na Joan Derk. Zo kwam het portret van Elizabeth via omwegen bij hem terecht. “Het is een schets voor een pastel portret.” Hij geeft het nu in bruikleen aan het stadsmuseum. Het bijbeltje kreeg ANNO in bruikleen van de Belgische Biblia Neerlandica. Mogelijk werd het gemaakt door een Zwolse zilversmid.
ANNO noemt het een parel uit de 18e eeuwse zilversmeedkunst. Het heeft een boekband die bestaat uit ragfijn zilverwerk. Naast bloempatronen zijn de initialen C en R te zien. Het is een huwelijksbijbel; ‘Betje’ trouwde in 1783 in Zwolle met graaf Rudolf Christiaan van Rechteren. “Ik heb meer met geschiedenis dan met Joan” vertelt Van Hasselt. “Ik heb veel interesse in zijn ideeën. Deze expo toont zijn leven, zijn identiteit wordt duidelijk zo. Naast dat hij tien jaar actief was in de politiek, was hij een felle man en een met drama. En dochter Elizabeth gaf haar vaders ideeën door.” De expositie laat onder andere ook een serie moderne portretten zien, met als titel: Joan Derk: portret van een dwarse baron.
