Minister Heleen Herbert in Hannie van Leeuwenlezing: ‘Nederlandse economie moet weerbaarder worden’

ZWOLLE - Nederland en Europa moeten hun economie beter beschermen tegen geopolitieke afhankelijkheden, zonder de voordelen van een open economie uit het oog te verliezen. Daarvoor is een actievere rol van de overheid nodig, terwijl ook bedrijven zelf meer verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat stelde minister van Economische Zaken en Klimaat Heleen Herbert tijdens de jaarlijkse Hannie van Leeuwenlezing van het CDJA bij Grand Café Staatsman in Zwolle.

Volgens Herbert is de wereldeconomie de afgelopen decennia sterk veranderd. Internationale productieketens zijn steeds verder met elkaar verweven geraakt, terwijl landen hun economische machtsposities vaker inzetten om geopolitieke doelen te bereiken. Nederland en Europa hebben veel aan globalisering te danken, maar zijn daardoor ook afhankelijker geworden van andere landen.

“Voor een land als Nederland is het antwoord nooit dat we de wereld weer moeten sluiten. Van protectionisme profiteren wij niet en het zal een grote aantasting van onze welvaart betekenen”, aldus de minister. Zij kiest daarom voor het uitgangspunt “open waar het kan, gesloten waar het moet”. Daarbij is volgens haar ook Europese samenwerking noodzakelijk, omdat Europa als gezamenlijke economie een vuist kan maken waar Nederland dat alleen niet kan.

Herbert wees in haar lezing onder meer op de bescherming van strategische bedrijven en technologieën, kritieke grondstoffen en het belang van investeringen in innovatie. De overheid moet volgens haar de randvoorwaarden creëren om Nederlandse bedrijven, groot en klein, beter bestand te maken tegen geopolitieke risico’s. Bedrijven hebben daarbij ook een eigen verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld door hun toeleveringsketens weerbaarder te maken.

De minister verbond economische weerbaarheid daarmee aan het christendemocratische beginsel van gespreide verantwoordelijkheid. Overheid, bedrijfsleven en samenleving hebben ieder een eigen rol. “Een veerkrachtige economie betekent een economie die tegen een stootje kan. Het is een economie waarin bedrijven, sectoren en overheden elkaar helpen wanneer dat nodig is, maar waarin ondernemers ook de ruimte en de verantwoordelijkheid krijgen om zelf iets bij te dragen.”

In het eerste deel van de lezing stond Herbert stil bij het leven en gedachtegoed van voormalig CDA-politica Hannie van Leeuwen. Volgens haar liet Van Leeuwen zien dat verantwoordelijkheid voor de samenleving niet alleen bij de overheid ligt, maar ook bij burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Zij trok daarbij ook de parallel met haar eigen overstap van het bedrijfsleven naar de politiek, die zij niet zozeer als een carrièreswitch beschouwt, maar als “een verandering van verantwoordelijkheid”.

De minister sloot haar lezing af door terug te grijpen op het gedachtegoed van Hannie van Leeuwen, waarin het nemen van verantwoordelijkheid en het aanspreken van anderen op hun verantwoordelijkheid centraal staat. De economie staat volgens Herbert ten dienste van de samenleving. Een gezonde economie is noodzakelijk om maatschappelijke verworvenheden te kunnen blijven betalen en jongeren kansen te bieden voor hun toekomst. Nederland moet daarbij open blijven staan voor de wereld en gericht blijven op samenwerking, zonder de verantwoordelijkheid voor de eigen economie uit het oog te verliezen.

Spot jij iets dat niet klopt of heb je een aanvulling? Meld het via de links hieronder.