Rondje Extra: drieluik Peter Vader, geen gesloten boek

Een ambassadeur voor de stad Zwolle. Die omschrijving past bij Peter Vader. Dit jaar tikt hij de 70 aan, een leeftijd waarop leeftijdsgenoten het rustiger aan doen. Dat geldt deels ook voor Vader die met zijn camper de vrije wereld intrekt maar vóór, op én achter het podium ook zichtbaar wil blijven. Zijn insteek nu: “ik maak geen vaste afspraken meer”.

(door Peter de Jong)

Geboren in Geertruidenberg, jeugdjaren in Brabant en later in Deventer waar zijn vader als militair bij de IJssellinie werkzaam was. Zwolle wordt zijn standplaats toen hij als docent in de verpleging bij het toenmalige Sophia ziekenhuis kwam te werken. Daar leerde hij ook zijn eerste echtgenote Loes kennen. Het leven van Peter Vader is, voor het gemak, in drie delen op te splitsen. De beginjaren tot zijn 20^e, dan de periode van 20 tot 40 om het drieluik te voltooien met de periode na zijn 40^e levensjaar.

De beginjaren

Als Brabander in koekstad Deventer weet Vader sportieve ogen op zich gericht. Hij voetbalt als laatste man bij Labor, haalt zelfs selectieteams maar praat te vaak tegen scheidsrechters. “Mijn gele kaarten kreeg ik niet vanwege harde tackles maar omdat ik het vaak niet eens was met scheidsrechterlijke beslissingen”, herinnert Vader zich die periode. 

Behoudens voetballen heeft Vader ook aanleg voor schaatsen. Zowel actief als passief. “Het was de tijd van Ard en Keessie met hun coach Leen Pfrommer. Grote wedstijden bezocht ik. Maar ook ging ik met mijn moeder vaak naar het circus. En ja, daar kreeg ik veel affiniteit met clowns. Zoals ik dat ook op televisie had met Pipo de clown.”

Van 20 tot 40

Vader gaat in militaire dienst en volgt een docentenopleiding in de verpleging. Toch hangt een soort van Zwaard van Damocles boven zijn hoofd. Vader wil clown worden. Een oproep in de Peperbus brengt hem in contact met een afstuderend regisseur. 

“Hij zocht iemand voor een kindervoorstelling. Ik heb gereageerd, ben aangenomen en kreeg een rol als clown. Na een openingsweekend bij Eric de Bont stond mijn besluit vast: ik word clown. Er ging een wereld voor mij open. Lesgeven was leuk maar ik moet op de vloer met mensen in contact komen en kunnen lullen”, zegt Vader. Hij neemt, met goedkeuring van zijn toenmalige echtgenote Loes, ontslag als docent. Op die bewuste vrijdagmiddag zegt hij nog tegen zijn cursisten: ‘tot maandag en een fijn weekend.’ Maar maandag terug bij de groep, zegt Vader: “ik neem ontslag. Vroegen ze mij, heb je het niet naar de zin? Waarop ik zei, ik word clown. Nogal hilarisch, zegt mijn baas: is dit je eerste grap? Probleem was wel dat ik helemaal geen voorstelling had, laat staan een netwerk voor clowns.” 

Om toch enig inkomen te hebben gaat Vader bijscholen en moest in die tijd elke gulden omdraaien voor het uit te geven. Op straat speelt hij zijn clowns act en dat wordt op een gegeven moment opgemerkt door een Japanner die vanuit Amsterdam een bureau Japan Media Exchange runt. Het fenomeen ‘clown’ was in die tijd vrij onbekend in Japan. 

Via deze relatie krijgt Vader een opdracht om vijf weken in Japan binnen een animatieteam te komen werken. Bij terugkeer in Nederland levert hem dat zowel op televisie – het NCRV-programma Passage – als qua optredens de nodige bekendheid op. Zijn naam is gevestigd: Peter Vader, de televisieclown! “Heel mooi, in die tijd was er nog geen sociale media, geen website, niks van dat alles. Je had de Gouden Gids en het telefoonboek. Daar moest je het mee doen.”

40 tot heden

‘De stem van Zwolle’ zoals hij in de stad soms wordt genoemd, gaat crescendo. Vader wordt Stadsomroeper, stadionspeaker, spreker, dagvoorzitter en verbinder en wellicht nog meer aansprekend, Peter doet auditie bij de stichting Cliniclowns en wordt een van de eerste Cliniclowns van ons land. Zijn verdiensten blijven niet onopgemerkt, zo zeer zelfs dat hij drie jaar geleden tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau wordt geëerd.

Over de periode als Cliniclown zegt Vader: “er was geen opleiding, niemand wist wat een Cliniclown moest zijn. Ja, we gaan naar het ziekenhuis en moeten contact maken met zieke kinderen. Vanwege mijn medische achtergrond vertelde ik vaak over een ziekte. Voor mijzelf en voor mijn clownsmaatje had ik wel zoiets, als ik de klapdeur door ben en weer naar het gewone leven ga, moet ik alles achter mij kunnen laten. Als dat niet meer lukt, loop ik vast. Na tien jaar gebeurde dat ook daadwerkelijk. Mijn missie met zieke kinderen was om ze afleiding en plezier te geven. Vanuit het echt contact aansluiten bij de beleving van het kind. Je moet als het ware improvisatietheater spelen. Het spuugbakje bij een kind is dan het patatbakje, de zeep de mayo en het infuus met allerlei kleurtjes zijn de milkshakes. Alles is bespeelbaar en dat train je. In 2009 ben ik gestopt met Cliniclowns. De fut was eruit en ik ben met het geven van workshops doorgegaan.”

De rode draad in Vader’s leven is: echt contact. “Dat is het fundament van communicatie. Communicatie is niks meer als een middel om veiligheid te creëren. En vertrouwen te laten ontstaan. Ik wil zichtbaar blijven maar maak geen vaste afspraken meer. Ik ben als theaterclown begonnen, doe dat nog steeds. Met Toos Ligtenberg speel ik vanuit improvisatie. Het is tegenwoordig heel erg online, aan mij de taak om offline dingen te doen. De afgelopen vijftien jaar is er veel veranderd. Denk aan de gevolgen van corona en de opkomst van AI. Hoe gaan salesteams daarmee om, daar word ik voor ingehuurd. Om mensen aan het denken te zetten. En natuurlijk ben en blijf ik Stadsomroeper.”