Zwolse Boekenmarkt opnieuw groot en bloeiend

Ruim 100 kramen op eerste zondag van juni. “Ik draag het stokje met een gerust hart over”. Theo van Boekhandel Bloks over de Zwolse boekenmarkt, na negen edities als organisator.

(door Sander Dol en Theo Bloks)

Op de eerste zondag van juni strijkt de Zwolse boekenmarkt traditiegetrouw neer in de binnenstad. Voor organisator Theo van Boekhandel Bloks is de editie van 2026 een bijzondere, want het is zijn laatste als zelfstandig organisator. We spraken hem over de geschiedenis van de markt, over afbouwen richting zijn pensioen, en over de opvolger die alvast meeloopt.

Voor de hoeveelste keer organiseer je de boekenmarkt dit jaar?
“Ik heb hem voor het eerst georganiseerd in 2017, en sindsdien elk jaar, met uitzondering van 2020 en 2021. Die twee edities vielen uit door de coronapandemie. De Zwolse boekenmarkt zelf bestaat al veel langer: dit is alweer de 33e editie.”

De markt heeft een lange voorgeschiedenis. Hoe is die ontstaan, en hoe kwam Zwolle Unlimited in beeld?
“De Zwolse Boekenmarkt begon als een samenwerking tussen het Stedelijk Museum en de bibliotheek Zwolle. Na een aantal jaren stopten zij ermee, en heeft Zwolle Unlimited de markt onder haar vleugels genomen, vooral omdat het in hetzelfde weekend viel. De boekenmarkt valt namelijk traditioneel op de eerste zondag van juni. Hoeveel edities Zwolle Unlimited het precies gedaan heeft, weet ik niet exact. Maar toen ik mijn eigen boekwinkel aan de Papenstraat vestigde, kreeg ik de vraag of ik de organisatie niet zelf op me wilde nemen. De eerste twee keer deed ik dat nog onder de vlag van Zwolle Unlimited, vooral vergunningstechnisch, want in de praktijk heb ik het vanaf het begin helemaal alleen opgepakt. Daarna heb ik de organisatie volledig zelfstandig voortgezet.”

Wat bracht je er destijds toe om die organisatie op je te nemen?
“Als boekhandelaar én Zwollenaar wilde ik het voortbestaan van de Zwolse boekenmarkt graag garanderen. Zwolle Unlimited had aangegeven dat de organisatie ervan ze eigenlijk een beetje in de weg zat. Bovendien ontbrak bij hen de kennis van boeken en van kwalitatief aanbod, en miste het netwerk in het boekencircuit om deelnemers te vinden en te benaderen. Ik vond het belangrijk dat deze markt voor Zwolle behouden zou blijven, en heb toen besloten het zelf op te pakken.”

Hoe heeft de markt zich onder jouw organisatie ontwikkeld qua omvang?
“Oorspronkelijk stond de boekenmarkt onder meer op de Melkmarkt en telde op zijn hoogtepunt zo’n 150 kramen. Na de overname door Zwolle Unlimited en de verhuizing naar de Thorbeckegracht was dat aantal gedaald tot ongeveer zestig kramen. Dat was het punt waarop ik het overnam. Inmiddels is de markt weer uitgegroeid tot een volwaardige, kwalitatief sterke boekenmarkt met meer dan honderd kramen. En dat geldt ook voor de aankomende editie in 2026.”

Is het puur ‘boeken’, of valt er meer te vinden?
“De markt gaat echt over boeken: antiquarisch, nieuw en tweedehands. Je vindt er ook prenten, zoals ik die zelf in mijn winkel heb, en hier en daar zul je vast een doosje met platen of cd’s op een kraam tegenkomen. Maar de platenbeurs is er voor muziekdragers. De boekenmarkt gaat primair en bovenal over boeken.”

Dan de aankondiging waar het om draait: dit wordt je laatste editie als organisator. Waarom?
“Het heeft vooral te maken met het feit dat ik langzaam aan het afbouwen ben richting mijn pensioen. De boekenmarkt heb ik altijd helemaal solo georganiseerd, en dat vraagt veel. Je bent er zeker een half jaar intensief mee bezig. Recent ben ik van twee winkelpanden naar één gegaan, passend bij die afbouw. En toen zich een opvolger aandiende die het stokje graag wilde overnemen, was het besluit snel genomen.”

Wie neemt het over?
“In de editie van 2025 was er een podium met dichters, georganiseerd vanuit Stichting Het Vrije Woord onder leiding van Cornelis Kapitein. Een mooie toevoeging aan de markt. Nadat Cornelis mijn verhaal hoorde, bood hij zich aan om de organisatie over te nemen. Dit jaar is daarom een overgangsjaar: Cornelis loopt met zijn team mee om alle kneepjes te leren, zodat zij de organisatie vanaf 2027 zelfstandig voortzetten. Het idee is om de Zwolse boekenmarkt en een festival van het vrije woord te laten samensmelten tot een uniek, op zichzelf staand evenement. Daardoor draag ik het stokje met een gerust hart over.”

En je boekwinkel? Stop je daar ook mee?
“Nee, Boekhandel Bloks blijft. Ik heb de twee panden aan de Papenstraat samengevoegd tot één, waar de winkel open is op donderdag, vrijdag en zaterdag. De rest van de tijd verkoop ik mijn boeken online via meerdere kanalen. Dat is iets wat voor mij ook echt toekomst heeft, ook wanneer ik over twee jaar mijn pensioengerechtigde leeftijd hoop te bereiken.”