Meisje dat zandtekeningen maakte in Jappenkamp exposeert als dame op leeftijd haar levenswerk

ZWOLLE - Hanny Nijkamp (84) schildert en tekent al haar hele leven. Als klein meisje dat gevangen zat in een Jappenkamp in voormalig Nederlands-Indië gebruikte ze takjes om tekeningen te maken in het zand. Een heel leven verder is uitgerekend het werk dat ze maakte van een kind spelend in het zand haar meest geliefde.

Het is het enige schilderij waar ze naar kan kijken zonder heel kritisch te zijn op zichzelf. De voormalige schooljuf die anderen juist altijd bemoedigde en aanspoorde hun talent te ontplooien, oordeelt niet mild over zichzelf. Geheel in contrast met Margreet Oldhoff, die een expositie organiseerde in buurtcentrum De Pol waar momenteel achttien van Hanny’s werken zijn te bewonderen. 

Margreet is lyrisch over het werk. De wijze waarop Hanny bijvoorbeeld glas schildert dat de omgeving erachter in zich opneemt is werkelijk prachtig. Het lichtspel op een veld vol papavers tegen een rode lucht getuigt eveneens van een talent dat niet iedere schilder is gegeven.

De kijker die de expositie bezoekt, ziet een uitgebreid repertoire van van wat Hanny zelf als ‘figuratieve kunst’ omschrijft. Onder meer stillevens die ze zonder voorbeeld en dus helemaal uit haar hoofd schildert. “Sommige mensen vinden dat knap. Zelf zou ik het veel moeilijker vinden om een stilleven te schilderen dat ik voor mij op tafel zien”, zegt Hanny. 

Wat meehelpt, is dat Hanny de wereld van nature in zich opneemt met de ogen van een schilder. Ook dat deed ze al van jongs af aan. Hanny: “In de kerk keek ik altijd naar de hoofden van mensen. Met name oren vind ik heel fascinerend. Naar de preek luisterde ik vaak helemaal niet.” Margreet schiet in de lach als ze dat Hanny hoort zeggen. De twee kennen elkaar al zo’n zestig jaar. Hanny was Margreets juf van de eerste klas lagere school in Bilthoven en ze gingen naar dezelfde kerk. Tientallen jaren later, nadat ze erachter waren gekomen dat ze tegenwoordig beiden in Zwolle wonen op een steenworp afstand van elkaar, kwamen hun wegen weer samen. Margreet: “Ik heb in 2018 een boek uitgegeven. Voor de presentatie heb ik Hanny uitgenodigd. Zij heeft mij immers leren lezen en schrijven.”

Creativiteit is een ander facet in het leven dat hen bindt. Ook Margreet is daar veel mee bezig. Daarnaast begeleidt ze Hanny die lijdt aan dementie en kampt met problemen met haar kortetermijngeheugen. Tijdens een aantal van hun ontmoetingen speelden ze een vraag- en antwoordspel, ‘Kletsdoosje’ geheten. De bedoeling van dit spel is dat je uit een stapeltje kaarten er eentje trekt en de vraag die er op staat beantwoordt. Een terugkerende vraag was: ‘Wat zou je nog graag een keertje doen?’ Hanny beantwoordde dat steevast met de voorzichtige opmerking dat ze nog wel graag een keertje een deel van haar werk zou exposeren. Dat die wens nu in vervulling gaat vinden beide dames fantastisch.

Opening

Bij de opening van de tentoonstelling, die nog is te zien tot en met september, was ook Hanny’s vriend Arend aanwezig. Met z’n drieën gingen ze op de foto. De achttien schilderijen van Hanny zijn een greep uit de collectie, gemaakt in de jaren 2011 tot en met 2020. De zolder van Hanny staat vol met honderden andere schilderijen en tekeningen. Voor de expositie in De Pol is gekozen voor met name schilderijen van bloemen en stillevens. Ook zitten er twee clowntjes tussen die ontsnapt lijken uit een heel andere tijd dan de onze. Hoe divers het werk van Hanny ook is, de schilderijen lijken allemaal een bepaalde rust en vrede uit te stralen. Ze zijn kleurrijk en toch ook zacht, haast droomachtig, waarbij de stillevens lijken op te gaan in de omgeving. 

De aanblik van een van de clowntjes ontlokt bij Margreet nog weer een compliment. “Hij heeft duidelijk een witte blouse aan, maar als je beter kijkt zie je dat Hanny allerlei kleurtjes heeft gebruikt om dat wit wit te laten zijn. En de mouwen lijken haast transparant. Ontzettend knap gedaan.” Ook het kind dat speelt in het zand komt weer voorbij. Het is een jongetje dat op het strand zoekt naar schelpen. Een kind dat opgaat in zijn eigen universum en nog van alles kan worden, een belofte aan de toekomst. De cirkel is daarmee rond voor Hanny. 

De expositie is te zien tijdens de reguliere openingstijden van De Pol.