Boek over scheuren in grond, muren en levens
· leestijd 3 minuten Algemeen(door Joop de Haan)
ZWOLLE - Drie jaar na zijn debuut ‘Wantij’ heeft Dick Laning zijn tweede roman geschreven. ‘De fakkeldrager’ gaat over de aardbevingen in Groningen, en de scheuren die dat achterlaat. Niet alleen in de aarde en gebouwen maar vooral ook in het leven van mensen. “De aardbevingsproblematiek heeft zo’n grote impact op mensen. Het werkt door in alles wat ze doen.”
Het was voor Dick Laning niet het traditionele lastige tweede boek. “Het ging gemakkelijker dan bij het eerste boek, ‘Wantij’. Ik heb pogingen gedaan om dat te schrijven toen ik nog fulltime werkte, maar het uiteindelijke schrijven deed ik naast een parttime baan als docent. Ik was toen nog zoekende. Niet zozeer in stijl, meer hoe ik mijn eigen stijl kon vertalen naar fictie. Die fase hoefde ik niet meer te doorlopen, ik had mijn stem gevonden.”
Het nieuwe boek vraagt wel weer wat van de lezer. “Het is toegankelijker dan de eerste, maar het is geen niemendalletje. Ik leef aandachtig, zo schrijf ik ook en ik hoop op lezers die het met aandacht lezen. Dat ik zo schrijf komt als vanzelfsprekend voort uit mijn karakter.”
Groningen
Het decor in het boek is dus opnieuw het Hoge Land, waar Laning ook is geboren. “Ik wist sowieso zeker dat het weer in Groningen moest spelen omdat ik met terugwerkende kracht verliefd was geworden op dat landschap. Ik wist ook zeker dat ik een actueel boek wilde schrijven. En er is in Groningen niks actueler dan de aardbevingsproblematiek. Als je daar naar de supermarkt gaat of bij kapper zit, het gaat niet over het weer of de ellende in de wereld, maar over de aardbevingsproblematiek. Daar moest het boek over gaan. Maar het moest niet het onderwerp zijn, het is de onderstroom van het verhaal. De gevolgen van de aardbevingen heb ik in fictie vastgelegd. Ik heb er veel mensen voor gesproken, ook psychologen die zich richten op slachtoffers.”
De Groningse aardbevingen als metafoor van het leven, in ‘De fakkeldrager’, dat van Coby. Ze is restaurateur en herstelt schade in de karakteristieke kerkjes op het Groningse ommeland. Tegen wil en dank wordt ze fakkeldrager van het verzet tegen gaswinning en voor een fatsoenlijke afhandeling van de aardbevingsschade. Daar vertilt ze zich aan. “Ze heeft zich nooit gerealiseerd dat het zo’n impact zou hebben op alles. De scheuren zitten niet alleen onder haar huis, maar ook in haar huis, haar relatie, in haar werk in de kerk, in haar relatie met God. De aardbevingsproblematiek verscheurt alles.”
Coby
De keuze voor een vrouwelijke hoofdpersoon was een bewuste. “In ‘Wantij’ ging het over twee mannen, nu over twee vrouwen. Schrijven is een spel, ik neem dat bloedserieus. Maar ik wil er ook genoegen aan beleven, en dat had ik door vanuit een vrouw te schrijven. ‘Van door mannen geschreven literatuur met een vrouwelijke hoofdpersoon dacht ik soms: zo wil ik het niet. Ik wil dat vrouwelijke lezers alleen aan mijn naam kunnen zien dat het door een man is geschreven. Dat vrouwelijke zit bijvoorbeeld in de relatie tussen Coby en haar naamloze partner. Ze heeft een bepaalde gevoeligheid, waardoor ze heel erg in zichzelf afdaalde en ’s nachts in de natuur op een duin ging zitten. Al zeg ik dit voorzichtig, ik wil het niet zwart-wit stellen.”
Laning bleef daarbij dicht bij zichzelf. “Ik ben een man, maar wel een met veel gevoel voor kwetsbaarheid, schoonheid, cultuur. Ik ervaar dat als mijn vrouwelijke kant. Ik ben tijdens het schrijven zo diep in mezelf afgedaald als maar kan om voorvallen te vinden die passen bij de emoties en gedachtegang van Coby. Door dat heel dichtbij te zoeken werd het schrijfproces intenser en ook interessanter. Ik hoefde letterlijk en figuurlijk niet ver te reizen om gevoeligheid, pijn, emoties en frustraties naar boven te halen.”
Literaire avond
In Groningen is ‘De fakkeldrager’ niet onopgemerkt gebleven. Het is in de zomer Boek van de Maand in boekhandel Riemer, een bekende zaak in de stad, met ook vestigingen in Meppel en Amersfoort.
“Aan die status zit nogal wat vast. Er komt een lovende bespreking in de Groninger Gezinsbode, die heeft een oplage van 98.000. Het wordt gepromoot in de nieuwsbrief van Riemer, die gaat naar 20.000 adressen. In de winkels komen posters en op donderdag 4 september is er een literaire avond in Groningen waar ik hoofdgast ben. Ik wordt daar geïnterviewd en ik ga met lezers in gesprek. En Riemer houdt het boek altijd op voorraad. Ik ben hier dus heel blij mee.”
Joop de Haan
