Schnitgerorgel, een ‘uniek meesterwerk’ ontwaakt na zeven jaar

ZWOLLE - In Academiehuis Grote Kerk is zaterdag 22 maart ‘s middags volop bedrijvigheid. Er is een uitgebreid middagprogramma met een stadswandeling, een bezoek aan de balgenkamer en het Doe-orgel. Allemaal ter voorbereiding op dat ene moment waarop het Schnitgerorgel weer zal klinken. Om 16.30 uur start het concert met de organisten Toon Hagen en Cees van der Poel. Het geheel zal gepresenteerd worden door Radio 4 presentator Sander Zwiep.

(door Ingrid Oosten)

Welgeteld 4400 pijpen, vier klavieren, 64 registers daar is het orgel uit opgebouwd. Lang, honderdtwintig jaar, is het orgel het grootste orgel van Nederland geweest, maar daarna heeft Rotterdam die plek overgenomen. Wel is het nog steeds het grootste, overgebleven, originele Schnitgerorgel ter wereld.
In 1682 is de toren van de kerk ingestort en daarmee is het toenmalige orgel verloren gegaan, waardoor Zwolle tot 1721 zonder orgel zat. Arp Schnitger heeft het ontwerp getekend voor dit orgel, maar omdat hij in 1719 overleed hebben zijn zonen Frans Casper en Johann Georg het orgel afgebouwd voor Zwolle.
Gerrit Bril, secretaris van de stichting Schnitgerorgel Zwolle: “Dit orgel is de Stradivarius onder de orgels; het is een uniek meesterwerk.”

In de middag kunnen bezoekers meelopen met een stadswandeling. Hoe zag Zwolle er rond 1720 uit? Welke dingen speelden er toen een rol? Ook loopt men langs de Onze Lieve Vrouwenbasiliek, omdat die kerk als opslag en werkplaats werd gebruikt voor de bouw van het orgel (het was in de tijd van de schuilkerken en dus mocht de Basiliek niet voor de mis worden gebruikt).

Ook de balgenkamer is open. Bril: “Dat is een ruimte achter het orgel waar twaalf windbalgen in een grote kast liggen, die nodig zijn om het orgel van wind te voorzien. De eerste orgeltreder was Maria Lauws; inderdaad een vrouw. Het was best zwaar werk en je moest het altijd met zijn tweeën doen. Tegenwoordig worden de blaasbalgen gevuld door een motor.”

Ook staat er in het Academiehuis een Doe orgel, dat is een bouwpakket van een orgel in het klein, die mensen zelf in elkaar kunnen zetten. Bril: “Alle onderdelen van het orgel zijn aanwezig. Dit orgel is ook te reserveren voor demonstraties op scholen. Leerlingen kunnen het orgel dan zelf in elkaar zetten én erop spelen. We leggen dan ook uit hoe een orgel werkt.”

De hele restauratie kost 2,1 miljoen euro en het grootste gedeelte is door het Rijk, provincie, bedrijven en particulieren gefinancierd, maar er mist nog een deel, omgerekend drie euro per Zwollenaar. Bril: “Dus mocht u een beeld of één van de vele pijpen willen sponsoren of een eenmalige gift willen schenken, dan is dat zeer welkom.”

Kaarten voor het concert gelieve van te voren te bestellen, in verband met het hapje en drankje na die tijd. Dit kan via de website van het Academiehuis: www.academiehuis.nl. Op 28 december 2018 is er voor het laatst op het orgel gespeeld en nu na zeven jaar stilte zal het eerste deel, het zogenaamde Rugwerk, weer in oude glorie klinken. Zaterdag 22 maart kunt u het zelf voor het eerst beluisteren en aanschouwen.