‘Verf en Verhalen’ brengt persoonlijke verhalen samen op één groot doek

ZWOLLE – Twee kunstenaars, één groot canvas en tientallen verhalen van bezoekers. Met hun project ‘Verf en Verhalen’ willen Bram en Jeroen mensen niet alleen naar kunst laten kijken, maar hen er actief onderdeel van maken. Op vrijdag 21 en zaterdag 22 augustus staan de twee kunstenaars tijdens ‘Smaakvol Zwolle’ onderdeel van het Straatfestival op het Grote Kerkplein in Zwolle. Iedereen die dat wil, mag mee schilderen.

(door Michael Kroegman)

De samenwerking tussen Bram en Jeroen ontstond min of meer toevallig. Nadat Bram ongeveer zes jaar geleden terugkeerde naar Zwolle-Zuid, zag hij zijn overbuurman regelmatig in de weer met schilderdoeken, ezels en ander materiaal. “Ik dacht: dat kan bijna niet missen, daar moet een kunstenaar wonen”, vertelt hij. “Ik kende Jeroen nog niet, maar op een gegeven moment heb ik hem aangesproken. Ik zei: volgens mij maken wij allebei kunst.”

Niet lang daarna kwamen ze elkaar opnieuw tegen bij Kunsteducatie Nederland, waar ze allebei beeldende workshops verzorgen. Het toeval wilde dat ze op dezelfde dag, op dezelfde locatie en hetzelfde tijdstip een workshop zouden geven.

“We hadden allebei nog nooit zo’n workshop gegeven”, zegt Bram. “Toch ging het meteen heel goed. We vulden elkaar aan en hadden vooral veel plezier. Daar is onze samenwerking eigenlijk geboren.”

Bram woont inmiddels alweer jaren in Zwolle en combineert zijn kunstenaarschap sinds kort met zijn werk als brandweerman. Jeroen werd geboren in Middelburg en groeide op in Zwolle. Hoewel hij altijd met kunst bezig was, koos hij aanvankelijk voor een loopbaan in projectmanagement. Uiteindelijk besloot hij het roer om te gooien.

“Projectmanagement was natuurlijk ontzettend saai en kunst is veel leuker”, zegt hij met een glimlach. Hij nam ontslag en ging als zelfstandig kunstenaar verder. Daarnaast was Jeroen acht jaar lang nachtburgemeester van Zwolle en is hij tegenwoordig betrokken bij de Zwolse Nachtraad. Ook werkte hij veel samen met het voormalige Herman Brood Museum en verzorgde hij talloze workshops rond het werk van Herman Brood.

Inmiddels delen Bram en Jeroen een atelier in Zwolle-Zuid. Het samen werken op één plek stimuleert hen om nieuwe ideeën te ontwikkelen. Een van die ideeën is ‘Verf en Verhalen’, een project waarbij live schilderen, vertellen en publieksparticipatie samenkomen.

Het concept ontstond toen Bram werd gevraagd om tijdens een inspiratiesessie iets over zijn kunst te vertellen. “Ik ben schilder en niet per se een spreker”, vertelt hij. “Daarom dacht ik: misschien moet ik gewoon op het podium gaan schilderen. Al snel wist ik dat ik dat samen met Jeroen wilde doen, omdat er in onze interactie altijd iets leuks ontstaat.”

Hun eerste gezamenlijke optreden verliep niet vlekkeloos, maar leverde wel een belangrijk inzicht op. “Er gingen dingen fout en er gingen dingen goed”, zegt Bram. “Maar we merkten dat het voor mensen bijzonder is om van dichtbij te zien hoe een schilderij ontstaat. Meestal zie je alleen het eindresultaat. Als je het hele proces van begin tot eind meemaakt, zit daar een bepaalde magie in.”

Doordat ze met z’n tweeën zijn, kan de ene kunstenaar schilderen terwijl de andere vertelt en contact maakt met het publiek. Later voegden ze daar een belangrijk onderdeel aan toe: bezoekers mochten zelf gaan meeschilderen.

Tijdens het Ribs & Blues Festival in Raalte kreeg dat idee voor het eerst echt vorm. Op een groot canvas van twee meter bij 1,60 meter maakten Bram en Jeroen een begin. Daarna nodigden ze festivalbezoekers uit om hun eigen herinnering, gevoel of verhaal aan het doek toe te voegen. Zij hielpen deelnemers om hun verhaal te vertalen naar kleur, vorm of een klein beeld.

Zo schilderde een zwangere bezoeker een cryptische verwijzing naar de naam van haar nog ongeboren kind. Een andere ontmoeting maakte diepe indruk. Een vrouw kwam al jarenlang samen met haar man naar het festival, maar hij was kort daarvoor overleden. Dat jaar bezocht ze het festival voor het eerst alleen.

“Ze begon uit haar hoofd een portret van haar man te schilderen”, vertelt Bram. “Toen ze klaar was, liep ze weg. Even later draaide ze zich nog één keer om. Ze gaf een knipoog en een handkus en verdween daarna weer tussen het publiek. Dat was heel ontroerend.”

Zo ontstaat gedurende de dag een bonte collage van grappige, dierbare en soms aangrijpende bijdragen. In het laatste uur mogen er geen nieuwe verhalen meer worden toegevoegd. Dan brengen Bram en Jeroen alle losse onderdelen samen tot één aantrekkelijk kunstwerk.

Daarbij maken ze nauwelijks afspraken. “Het voelt alsof we om elkaar heen dansen”, zegt Bram. “We zijn een beetje als twee jazzmuzikanten die samen jammen. Alleen doen wij het met verf op een doek.”

Hun uiteenlopende stijlen blijken juist een kracht. Jeroen is sterk in het snel neerzetten van herkenbare personages, terwijl Bram zich meer richt op sfeer, balans en de totale compositie. “Onze stijlen bewegen door en over elkaar heen, zonder dat ze elkaar in de weg zitten”, aldus Jeroen.

Op 21 en 22 augustus kunnen bezoekers van het Straatfestival op het Grote Kerkplein zelf ervaren hoe dat werkt. Daarna staan de kunstenaars onder andere op het Zomerterras en tijdens Open Monumentendag. Hun ambitie reikt verder. Over vijf jaar hopen ze op grote festivals door heel Nederland te werken en dromen ze van een volwaardige theatershow.

“Het uiteindelijke kunstwerk laat niet zien hoe wij het festival beleven”, besluiten ze. “Het vertelt hoe alle bezoekers het samen hebben ervaren.”