Een wedstrijd die nooit te winnen was

PEC ZWOLLE - Uitgerekend op de dag dat de breuk tussen Bram van Polen en PEC Zwolle voor eeuwig de geschiedenisboeken inging, kreeg ik een mail van PEC Zwolle. Het ging over een aantal perszaken die met het eerste thuisduel van zondag in aantocht anders zijn dan anders.

Een van die punten ging over de mixed zone, na afloop van elke wedstrijd in het eigen stadion. Te druk, te lawaaierig, kortom niet werkbaar. PEC wilde die onrust wegnemen. Begrijpelijk. Er lopen mensen rond die om bijzondere redenen een perskaart en toegang tot de mixed zone hebben. Mooi dat de club zo coulant is en over het hart strijkt, maar heb je als mediarelatie er geen job te doen, dan heb je er ook niets te zoeken.

Het woord onrust is meteen het eerste waar ik aan denk na die gedenkwaardige woensdag. Maar er is nog zoveel meer. Ieder verhaal heeft toch twee kanten? Waar is de nuance? Of moeten we ons maar neerleggen bij het gegeven dat in de voetballerij alles anders is en de emoties nu eenmaal ongekend én ongeremd zijn?
Wat is er nog niet over gezegd, geschreven en gescholden? Algemeen directeur van PEC Zwolle Xander Czaikowski kon de tering krijgen, werd wel eventjes opgewacht en natuurlijk dook zijn ‘Ajax foto’ weer op en was het wachten op een belachelijke poll op X, die er ook kwam. De hashtag #xanderout was verreweg nog het meest vredelievende.

Toch is het goed om na te gaan waar die Zwolse onrust vandaan komt. Hoe kon het zo misgaan? Al was het maar om te leren en te voorkomen dat het weer zulke publicitaire proporties aanneemt. De woorden van technisch directeur Gerry Hamstra vorige week tijdens het perspraatje galmen nog na bij mij: “We zijn juist elke dag met voetbal bezig, om het elftal te ontwikkelen. Er gaat veel goed, er blijft veel intern.” Eerlijk gezegd belooft dat weinig goeds. Wat komt er nog meer naar buiten?
Niettemin zijn er voetbalclubs waar het verstand wel wint van de emoties. In de zaak Van Polen is het in ieder geval belangrijk om de juiste informatie te hebben en op basis daarvan al dan niet te oordelen. Juist een dag later en met de komst van Dylan Vente ziet de PEC-wereld er ineens heel anders uit.

Kijk je naar deze casus, dan was al lang bekend dat Bram een kantoorfunctie aan de Ceintuurbaan zou krijgen. Alleen de vorm en de inhoud waren op de korte termijn niet bekend. Wel dat het voorsorteren was op een directiefunctie. Ik sprak Van Polen eind juli. Het was een gesprek of hij mee wilde werken aan de uitreiking van de 26^ste presentatiegids van VSCO’61.
Hij zei toe, maar zei ook dat hij zoekende was. Schoof bij veel kantooroverleggen aan, wist al wel dat de financiële afdeling (!) niets voor hem was, want de hele dag bezig met cijfertjers achter je laptop, sprak hem verre van aan. Maar verder? Hij stond iedere dag keurig om 8.15 uur op de stoep, gewend aan een jarenlang vast ritme, terwijl het personeel druppelsgewijs later binnenkwam. Kortom, het was wennen geblazen.

Zondag sprak ik Czaikowski, die gaf na Utrecht aan dat ze best verbaasd waren dat Bram meteen op 1 juli aan het werk zou gaan. Bij PEC gingen ze ervan uit dat hij eerste een paar maandjes niks wilde doen, om vervolgens ergens in september te starten. Alleen toen PEC dat wist, had het alsnog meteen de contractbesprekingen moeten starten én afronden. 

Het laat zich vergelijken met de situatie van een ander clubicoon Mark van der Maarel bij datzelfde Utrecht. Hij speelt wel een afscheidswedstrijd - op 8 september – en gaat dan aan de slag bij zijn club met een vergelijkbaar traject met Van Polen. Tot gisteren dan.
Overigens werkten beiden onlangs nog mee aan een ESPN-doc en blikten ze in tevredenheid terug op hun loopbaan. Daar werd ook het plannetje gesmeed om afgelopen donderdag de bom te plaatsen in de uitzending van Voetbalpraat van ESPN, die andere werkgever van Van Polen (PEC gaf Van Polen expliciet toestemming om die job te aanvaarden. Niet alleen een mooie inkomstenbron, maar hoe je het wendt of keert, het is ook een communicatierisico als je de ins en outs weet van een club, zoals Van Polen, die ook nog eens flapuiterig kan zijn).

Woensdag verscheen de nieuwe Voetbalpraat met de inmiddels bekende tekst, uitleg en Brams briefje. Ik heb presentator Milan van Dongen als medepleger aan de bomdropping zelden zo overduidelijk zien jokkebrokken: “In overleg is besloten dat het beter zou zijn als Bram hier niet zou zitten om te voorkomen dat er weer via de media gecommuniceerd wordt.” Hè toch...

Waar draaide het ook alweer om? Van Polen wilde beschikken over een transitievergoeding waar hij recht op zou hebben. Naar verluidt veel meer dan 50.000 euro die nu steeds de ronde deed, het zou zelfs gaan om 90.000 euro. PEC wilde dat nu niet betalen aan Van Polen. Met als gevolg – achter de juridische komma is het verhaal nog veel uitgebreider – twee partijen met de neuzen tegen elkaar en een hausse aan negatieve publiciteit.
Crisiscommunicatie pur sang dus en dan weet je dat je openheid van zaken moet geven, eerlijk moet zijn en met een goede werkbare oplossing en vooral een handelingsperspectief moet komen.

En toen sloeg PEC de plank mis, want met een simpel ‘we gaan weer in gesprek’ werd het afgedaan. Hoewel er echt wel scepsis was – zowel bij Van Polen, maar ook bij Czaikowski – had niemand het idee dat er geen pasklare en bevredigende oplossing zou komen.
Op dat moment had het scenariodenken moeten beginnen. Hoeveel tijd nemen we? Gaan we af en toe een update geven en halen we de emotie wat weg? Doen we aan procesinformatie, plaatsen we het vanuit de club in het juiste perspectief (wat Czaikowski vertelde, had hij ook breder kunnen communiceren, bijvoorbeeld in zijn update)? En wat communiceren we als beide partijen er wel uitkomen en hoe?

Wat te denken van het bedrag? Was er geen andere mogelijkheid om dat aan Van Polen te ‘geven’ – het stichtingsbestuur trok de handen er meteen van af, Czaikowski moest het maar oplossen – bijvoorbeeld door een commerciële deal te maken? Het ultieme uithangbord dat Van Polen is en blijft, haalt sponsors binnen en ‘verdient’ zo zijn eigen extra vergoeding?

Of was nu juist wel helder geweest over zijn functie binnen de club. Was een oplossing én duidelijkheid (!) à la Freek Heerkens en Willem II niet treffend geweest? Had het een naam gegeven, een kapstok en had een blik in een andere BVO-keuken geworpen. Wat wil Bram en wat wil de club? Hij was bij het eerste gesprek met zijn ‘opvolger’ Tristan Gooijer, was regelmatig te vinden bij de trainingen en – of het zo had moeten zijn – werd woensdag ook het vertrek van teammanager Isaak Teunis per 1 september bekend. Ik dropte een polletje of Van Polen geschikt zou zijn als teammanager. De meesten vonden van wel.

Kortom, allemaal vragen, mogelijkheden en scenario’s, die niet in twee, drie dagen besproken en opgelost konden zijn. Dit riekt naar paniekvoetbal. Had juist in alles de tijd genomen, om te kijken wat en hoe Bram behouden kon blijven voor PEC. Ook omdat je ten koste van alles opnieuw een publiciteitsblamage wil voorkomen. Dan liever een week extra. Zelfs wachten tot het interlandweekend was een reële optie geweest om zo de onrust bij onder meer de selectie weg te nemen.
Had je communicatiemiddelen af en toe benut voor een update en openheid van zaken (we hebben het wel over Bram van Polen), waarmee je jezelf dus niet alleen tijd gunde, maar ook de emotie meer naar de achtergrond zou laten verdwijnen.
Om daarna op een mooie ludieke Van Polen manier de resultaten van de onderhandelingen te showen. Zelfs als dan zou blijken dat het toch niet wat zou worden, dan was er minder ergernis, onbegrip en publiciteitsschade.

In plaats daarvan koos de club voor een pijlsnel bericht dat Van Polen en PEC uit elkaar gingen en dat het voor nu een gelopen koers was. Echte reden onbekend (toch een geldkwestie of….?)

Daar heeft de club het volgens mij lelijk laten liggen. Plus dat Van Polen simpelweg bijkans groter is dan de club. Allemansvriend, knuffelbeer, weliswaar gek op aandacht, maar altijd bereid zich in te zetten voor de club voor commercieel gewin of om op te komen draven. Of het nu de Zwolse kermis is of de uitreiking van een presentatiegids bij een voetbalclub, die hij zowaar nog redelijk goed kende en ga zo maar door.

De slotconclusie komt uit de clichékoker. Deze situatie kent alleen maar verliezers. Van Polen zien we voorlopig niet meer terug. En PEC Zwolle? Dat moet leren van de fouten en realiseren dat de (wed)strijd tussen Van Polen en PEC op deze wijze simpelweg niet te winnen was door de club.

Erik Riemens