“Hoe vrij voel jij je om je uit te spreken over het slavernijverleden/racisme?”

ZWOLLE – In de podcast “De plantage van onze voorouders” een Prospektor/VPRO productie voor OVT, NPO Radio 1, onderzoeken Maartje Duin en Peggy Bouva naar de sporen van het slavernijverleden in hun familiegeschiedenis. Donderdag 19 juni kwamen ze daarover vertellen in Stadkamer Centrum en gingen de geïnteresseerden met elkaar in gesprek over familie, afkomst, slavernijverleden en racisme.

(door Ingrid Oosten)

In 2018 vroeg de moeder van Maartje Duin aan haar dochter: “Waarom moet onze hele familiegeschiedenis opgerakeld worden?” Het antwoord van Duin was: “Omdat het nog niet opgerakeld is.” Duin kwam er achter dat haar bet-betovergrootmoeder 1/72 aandeel had in de plantage Toutluifaut in Suriname. Op die plantage zijn achtentachtig totslaafgemaakte; dertien daarvan hebben de achternaam Bouva. Het blijkt dat alle mensen die deze achternaam dragen afstammen van die dertien mensen.

Nazaat van plantage-eigenaar

Duin komt via via in contact met Peggy Bouva, die ook haar familiegeschiedenis aan het onderzoeken is. Bij Duin is alles vastgelegd omdat ze uit een adellijke familie komt, maar Bouva loopt vast in haar zoektocht.
Duin is voor de eerste ontmoeting dood zenuwachtig. “Ik ben een nazaat van een plantage-eigenaar. Wat vindt zij daarvan? Misschien is ze heel boos.”
Bouva: “Het gaat over geschiedenis. Ik zie jou niet als dader. Ik wilde vooral meer over mijn familie weten. Zonder voorouders zou ik hier niet staan. Als ik spreek over mijn voorouders heb ik ook altijd mijn hoofd bedekt met een angisa, als teken van eerbied en respect.”

De twee gaan samen op onderzoek. Als Afrikanen als slaaf op een schip werden gezet, dan hadden ze geen naam meer, maar waren ze een nummer. Op de plantage kregen ze hun nieuwe naam. Veel mensen hebben daarom nu nog een hekel aan hun naam, omdat je hierdoor niet meer kan achterhalen waar je voorouders vandaan komen, ze voelen zich ontworteld.
De twee reizen ook af naar Suriname en bezoeken samen de plantage. Daar spreekt Bouva de namen uit van al haar voorouders, om ze te gedenken en herdenken.

Tweede Kamer

Wat het hele onderzoek ze gebracht heeft? Duin: “Het heeft onze families bij elkaar gebracht. Mijn familie en Peggy’s familie hebben elkaar ontmoet en zijn met elkaar in gesprek gegaan.”
Bouva: “We hebben ook in de Tweede Kamer mogen spreken over excuses voor het slavernijverleden. Ook dat is erg waardevol.”

Daarna was het tijd voor de aanwezigen om met elkaar in gesprek te gaan. De eerste vraag was: “Hoe vrij voel jij je om je uit te spreken over het slavernijverleden/racisme?” Bouva vat samen wat uit de verschillende gesprekken naar voren komt: “Je moet eerst de basisinformatie weten. Wat is slavernij? Wat is racisme? Ken je de geschiedenis? Daarmee creëer je bewustwording. Mijn familie, en ook die van Maartje, ging door de podcast met elkaar in gesprek. Dat zet iets in beweging en dat is een goed begin.”
Ook wordt er nagedacht over afkomst en welk verhaal uit jouw familie /uit de stad Zwolle wel een nieuw perspectief kan gebruiken.
Al met al was het een boeiende middag met mooie gesprekken en een goede aanleiding om samen de Keti Koti maand te beleven, waarin de slavernij wordt herdacht en de afschaffing wordt gevierd.