Expressionisme van een moderne pionierster
· leestijd 1 minuut AlgemeenZWOLLE - De tentoonstelling ‘Marianne von Werefkin - Pionier van het expressionisme’ is de nieuwe grote najaarsexpositie van Museum de Fundatie. De expositie opende vorige week. Von Werefkin (1860- 1938) speelde aan het begin van de twintigste eeuw een belangrijke rol in de ontwikkeling van het expressionisme in Duitsland. “Haar combinatie van kleurgebruik en thema’s is uniek,” zegt Beatrice von Bormann, museumdirecteur.
(door Sigrid Aalfs)
“Ze is veel minder bekend dan haar tijdgenoten Kandinsky en Marc en dat vonden we onterecht. We hadden al een klein schilderijtje van haar als enige museum in Nederland. Dit is de eerste expositie in Nederland gewijd aan haar gehele werk. ” Von Bormann stelde de tentoonstelling samen.
Het expressionisme is een kunststroming waarin de kunstenaar zijn of haar gevoelens en ervaringen uit, door de werkelijkheid te vervormen.
Von Werefkin groeide op in een welgesteld gezin in Rusland; daardoor kon ze ook haar artistieke talenten ontplooien. Toch had ze veel oog voor haar omgeving; ze zag de vrouwen die hard werkten en de mensen die het minder hadden. Deze thema’s en ook de relatie tot de natuur komen veel terug in haar werk. Ze kreeg les van de wereldberoemde Ilja Repin. Von Werefkin trouwde met kunstenaar Alexej von Jawlensky en ze verhuisden later naar München. Ze schilderde ongeveer tien jaar niet; enerzijds om haar man te ondersteunen, anderzijds omdat ze haar eigen kunst verder wilde ontwikkelen.
Von Werefkin reisde door Europa en ontmoette zo ook Franse kunstenaars, die haar beïnvloeden. “Die Franse sfeer zie je ook terug in haar werk en dan vooral de heldere kleuren. Fantasie speelt een grote rol in haar werk; haar innerlijke wereld laat ze erg daarin spreken. Dat zie je bijvoorbeeld bij een Munchener bierstube. Een realistisch tafereel met bomen in de achtergrond op een rij, in heel bijzondere kleuren. Herhaling en ritme zijn ook heel herkenbaar. Ze hield van dans en cabaret; dat zal ongetwijfeld ook meegespeeld hebben.”
Qua persoonlijkheid was Von Werefkin een bijzonder iemand. “Ik wou dat ik haar gekend had. Ze had een complexe persoonlijkheid. Ze had ontzettend veel goede ideeën die ze deelde met andere kunstenaars, destijds een beroep dat alleen mannen uitoefenden. Die deden vervolgens hun voordeel daarmee; zij bleef daardoor meer op de achtergrond.”
Von Bormann roemt ook Von Werefkin’s kleurgebruik. “Ze had een verlangen naar kleur en vorm. Ze ging ook steeds meer van de emotie uit, dat was nieuw voor die tijd.” Von Werefkin zag zichzelf niet als vrouw, ook niet als man, maar als zichzelf. Androgyn zouden we vandaag de dag kunnen zeggen.
De in totaal zeventig schilderijen die de Fundatie in bruikleen heeft, komen meestal uit het buitenland. Ze hangen op de eerste etage. Ook zijn werken te zien van de kunstkring rondom haar. Deze expositie is te zien tot en met 16 maart 2025.
Voor meer informatie: www.museumdefundatie.nl
