Muziek als familie-erfenis: vader Hans en zoon Etienne la Faille kijken terug op een leven vol platen, podia en verhalen

Een elpee die ineens voor honderden euro’s op Marktplaats staat. Oude opnames op YouTube waarvan je zelf nauwelijks meer wist dat ze bestonden. Verhalen over tientallen optredens in één maand, hotelkamers die een tournee niet helemaal ongeschonden overleefden en een klein kinderdrumstel waarmee voor een zoon misschien wel alles begon.

(door Michael Kroegman)

Toen Hans onlangs 80 werd, was dat een mooie aanleiding om hem samen met zijn zoon Etienne aan tafel te zetten. Niet alleen vanwege die verjaardag, maar vooral omdat muziek als een rode draad door hun beide levens loopt.

Hans moet overigens weinig hebben van romantische verhalen over ouder worden. “Wat is er nou leuk aan oud worden?”, vraagt hij met een glimlach. “Zestig worden is misschien nog leuk. Zeventig ook nog wel. Maar tachtig?”

Hij haalt Mick Jagger erbij, die ooit opmerkte weinig voordelen aan ouder worden te kunnen ontdekken. Hans herkent dat gevoel. Tegelijkertijd beseft hij dat hij geluk heeft. Zijn gezondheid is redelijk, hij is opnieuw goedgekeurd voor zijn rijbewijs en kan, zoals hij zelf zegt, in ieder geval weer vijf jaar vooruit. „Als ik dat haal.”

Het tekent de sfeer aan tafel. Serieus wordt het zeker, maar nooit erg lang. Vader en zoon beschikken allebei over dezelfde droge humor. Soms verbetert de een de ander midden in een verhaal. Soms blijkt Etienne gebeurtenissen scherper te herinneren dan zijn vader. En er zijn nogal wat gebeurtenissen om te onthouden.

Zes keer per week spelen

Hans maakte een periode mee waarin popmuziek in Nederland explodeerde. Eind jaren 60 kwam hij bij Cuby + Blizzards terecht. Het waren jaren waarin bands niet af en toe een optreden hadden, maar voortdurend onderweg waren. “We speelden gewoon zes keer per week.” Hij herinnert zich een maand december waarin er zelfs 32 optredens op de agenda stonden. “Dat was de gekte.”

Cuby was in die periode een van de bekendste Nederlandse bands. De band verscheen in muziek- en tienerbladen en had tegelijkertijd dat ruige, eigenzinnige imago dat bij de blues hoorde. Het was een wereld waarin vrijwel alles nieuw voelde. Muziek veranderde, mode veranderde en jongeren maakten zich los van de generatie voor hen.

“Heel Nederland stond eigenlijk op zijn kop. Alles moest opnieuw worden uitgevonden.” Daar hoorde ook een stevig leven onderweg bij. Hans vertelt over eindeloze hotelovernachtingen en kamers die het soms zwaar te verduren kregen. Hij noemt het zonder al te veel details, maar met voldoende glimlach om duidelijk te maken dat niet alles geschikt is om decennia later nog uitgebreid in de krant te zetten. „Het was gewoon een wilde tijd.”

Drumstel

Muziek was geen hobby. Het was een bestaan. En daar zat ook een keerzijde aan.

Een drumstel voor een jongetje van vijf. Terwijl zijn vader avond aan avond speelde, groeide Etienne letterlijk tussen de muziek op. Hij was nog maar een jaar of 4 of 5 toen zijn opa en vader een kinderdrumstel voor hem kochten. Het moest een verrassing blijven. Daarom brachten ze het drumstel via de garage naar boven, naar de woonkamer van de drive-inwoning in Aalanden-Zuid, waar Etienne nietsvermoedend werd verrast.

Hans kijkt hem verbaasd aan. “Dat weet jij nog?” Etienne knikt. Muziek is voor hem altijd verbonden gebleven aan herinneringen. Aan platen, geluiden, plekken en mensen. “Ik relateer heel veel aan muziek.”

Dat hij muzikaal was, stond voor Hans al vroeg vast. Als tiener kon Etienne ingewikkelde baspartijen en melodielijnen uit platen halen en afzonderlijk meezingen. “Knettermuzikaal”, noemt zijn vader hem.

X-Ray

Op zijn 15e begon Etienne als dj bij X-Ray. Muziek draaide niet alleen thuis, maar ging mee naar school. Soms letterlijk met winkelwagens vol apparatuur. Boxen en draaitafels werden naar binnen gereden, opgebouwd en na afloop weer naar huis gebracht. „Ik was altijd met muziek bezig.”

De liefde daarvoor kwam ongetwijfeld voor een deel van zijn vader, maar Etienne koos nadrukkelijk ook zijn eigen weg. Toen hij de kans kreeg om voor publiek te gaan draaien, wilde hij dat bijvoorbeeld zelf regelen. “Ik heb zelf gebeld en ben zelf gaan solliciteren. Ik wilde niet ergens terechtkomen alleen omdat ik zijn zoon was.”

Toch ontkom je in Zwolle niet altijd aan die achternaam of familiegeschiedenis. Mensen leggen regelmatig direct de link met zijn vader. Etienne vindt dat niet vervelend. „Het is eigenlijk juist leuk. Het gaat dan bijna altijd meteen over muziek.”

Twee kanten

Het had twee kanten. Wie verhalen over muzikanten hoort, hoort vaak ook verhalen over gezinnen waarin een ouder veel van huis was. Ook bij Hans en Etienne was het leven niet alleen maar vrijheid, muziek en avontuur. Etienne ging als kind regelmatig met zijn vader mee. Hij zag werelden waar andere kinderen niet kwamen, ontmoette allerlei mensen en maakte van dichtbij mee hoe het artiestenbestaan eruitzag. “Ik denk dat ik daar soms meer van mensen en van de wereld heb geleerd dan op school.” Maar hij romantiseert het niet. “Voor een kind is zo’n leven natuurlijk ook onrustig. Het heeft twee kanten.”

Gezin

Hans ziet dat zelf inmiddels misschien nog scherper. “Als je dag in dag uit met muziek bezig bent en daarnaast ook een gezin hebt, is dat bijna niet te doen.” Hij kijkt terug op een generatie muzikanten waarbij hij dezelfde worsteling vaker zag. Eindeloos optreden, onderweg zijn, weinig regelmaat en ondertussen proberen vader en partner te zijn. “Bij bijna al die collega’s uit die tijd zag je hetzelfde.”

Later kreeg het leven opnieuw een zware wending toen zijn toenmalige partner ernstig ziek werd door MS. Naast zijn werk en muziek kwam een groot deel van de zorg op zijn schouders terecht.

Dat hield hij jarenlang vol, totdat een huisarts hem duidelijk maakte dat het zo niet verder kon.

De woorden van die arts is hij nooit vergeten.

Als hij zo doorging, zo kreeg Hans te horen, dreigde zijn zoon niet alleen zijn moeder door ziekte kwijt te raken, maar straks ook zijn vader omdat die volledig opgebrand zou raken. “Toen kwam dat wel binnen.”

Muziek bleek in die periode opvallend genoeg niet alleen een belasting. “Optreden was juist mijn ontspanning. Het was eigenlijk het enige moment waarop ik eruit was.”

Geen perfect verhaal

Daarmee wordt het gesprek tussen vader en zoon meer dan een terugblik op een kleurrijk muzikaal verleden. Er waren scheidingen. Er was ziekte. Er waren periodes waarin het contact minder intensief was en jaren waarin andere omstandigheden alle aandacht opeisten.

Maar onder dat alles bleef iets bestaan. “We hebben het eigenlijk altijd goed met elkaar gehouden”, zegt Hans.

De laatste jaren is het contact alleen maar sterker geworden. Inmiddels is Hans niet alleen vader, maar ook opa. Etiennes zoons Mats en Sem kennen opa vooral zoals kleinkinderen hem horen te kennen: als iemand met wie ze kunnen lachen en bij wie ze graag zijn.

Dat opa ooit avond na avond door Nederland trok als muzikant, is voor hen bijna een vanzelfsprekend gegeven.

Zoals Etienne vroeger eigenlijk ook niet beter wist. Zijn vader maakte muziek. Dat was gewoon zijn werk. En misschien zit precies daar de kern van hun verhaal. Voor Hans betekende muziek podia, tournees, studio’s, eindeloze kilometers, jazz, blues en een leven dat soms nauwelijks bij te houden was. Voor Etienne betekende muziek een kinderdrumstel, platen in huis, draaien als dj en later zijn eigen muzikale leven.

Vader en opa

En weer een generatie later luisteren zijn kinderen naar de verhalen van hun vader en opa.

Hans mag dan weinig voordelen zien in het getal 80, één voordeel heeft ouder worden misschien toch: er ontstaat tijd om achterom te kijken.

Soms helpt YouTube daarbij. Hans zat onlangs een paar uur oude filmpjes terug te kijken en stuitte op opnames waarvan hij zelf het bestaan bijna was vergeten. “Dan denk ik soms: Jezus, wat heb ik eigenlijk ontzettend veel gedaan.”

Aan tafel kijkt Etienne hem aan. Sommige verhalen kent hij. Andere hoort hij opnieuw. En waarschijnlijk zijn er nog genoeg die ergens op een oude plaat, bandopname of diep in het geheugen verstopt zitten. Want in deze familie worden herinneringen niet alleen verteld.

Ze hebben vooral een soundtrack.